Stupa – Oświecony Umysł Buddów

Z perspektywy przyziemnej wiedzy, stupa – monument z relikwiami zbudowany w celu złożenia relikwii Buddy i innych szlachetnych istot – swoje pochodzenie zawdzięcza caitya, tradycyjnym kopcom pogrzebowym starożytnych Indii.

Za to, dla istot wykraczających poza doczesność, których spełnienie w siddhi (ngödrup) pozwala im dostrzegać prawdziwy stan rzeczywistości odnoszący się do sfery zmysłów, sfery formy i sfery braku formy, dostrzegają one trzy rzeczywistości istnienia jako emanacje spontanicznych samo-powstających stupa a cztery kontynenty otaczające Górę Meru w centrum wszechświata, ukoronowaną u szczytu przez niebiańskie rzeczywistoścideva, jako niezrównane stupa – wyraz czterech niezmierności – z dwoma błogosławionymi stupami z relikwiami dla każdego kontynentu. Wszystkie te stupa są w rzeczywistości nierozłączne z oświeconym umysłem buddów.

Kiedy Radra, złośliwy demon pychy, został ujarzmiony przez Hayagriva (Tamdrin), gniewną emanację Avalokitesvara, stupa ukazały się spontanicznie w ośmiu różnych lokalizacjach w świecie saha jako źródło błogosławieństwa ośmiu gniewnych dakini (mamos), które są obarczone odpowiedzialnością za pacyfikacje ludzkich wykroczeń i nadużyć środowiskowych poprzez siły natury tworząc trudne warunki takie jak nieszczęśliwe wypadki, choroby i przeszkody by poskromić dumę zapatrzonych w siebie istot, które są przyczyną czasów degeneracji (tsöpé dü). To zwiastuje nastanie stupa shravaka, bodhisattva i buddów, takich jak osiem sugata stupa, które odnotowuje ważne wydarzenie w życiu Shakyamuni Buddha (Sangyé Shakya Thubpa) i są często budowane jako grupa ośmiu stupa.

 

OSIEM SUGATA STUPA

  1. Kwiat Lotosu Stupa (Pepung Chorten) – wybudowana przez Króla Suddhodhana w Lumbini gdzie Budda się urodził. Ta stupa ma okrągłą podstawę a niższe cztery stopnie (sazin) są udekorowane wzorem płatków lotosu. Czasem, posiada on siedem stopni by upamiętnić siedem kroków, jakie zrobił Siddhartha w każdym z czterech kierunków świata podczas narodzin.
  2. Oświecenie Stupa (Changchub Chorten) – wybudowana przez Króla Bimbisara w Bodhgaya gdzie Shakyamuni Buddha osiągnął stan buddy. Stopnie tej stupa są prostokątne bez żadnych wzorów ozdobnych.
  3. Stupa Obracania Kołem Dharma (Chokhor Chorten) – wybudowana przez pierwszych pięciu uczniów Shakyamuni Buddha w Sarnath w Varanasi ku upamiętnieniu pierwszego nauczania danego w jelenim parku. Również znana jako Stupa Wielu Pomyślnych Drzwi (Tashi Gomang Chorten). Stopnie tej stupa są przystrojone dekoracyjnym wzorem drzwi symbolizując otwarcie bramy do ścieżki buddhadharma.
  4. Stupa Wielkich Cudów (Chotrul Chorten) – wybudowana przez ludność Licchavis w Gaju Jetavana w Sravasti ku upamiętnieniu wydarzenia, gdy Shakyamuni Buddha pokonał sześć heretycznych nauczycieli dokonując inny cud każdego dnia przez piętnaście dni. Cztery stopnie na środku po każdej stronie przyozdobione są dekoracyjnym wzorem rozszerzającej się drogi.
  5. Stupa Zstąpienia z Trayastrimsa (Lhabab Chorten) – wybudowana przez ludność z Kosala w Sankassa ku upamiętnieniu powrotu Shakyamuni Buddha z Niebios Trzydziestu Trzech, gdzie Błogosławiony w okazaniu wdzięczności za dobroć jego matki Mayadevi, nauczał tam przez trzy miesiące. Cztery stopnie na środku po każdej stronie przyozdobione są dekoracyjnym wzorem drabiny.Stupa Pojednania (Yendum Chorten) – wybudowana przez ludność z Magadha ku upamiętnieniu wydarzenia, gdy schizma spowodowana przez Devadatta (Ihé jin) pośród sangha została pojednana przez Shariputra (Sharibu) i Maudgalyayana (Maugal Gyi Bu). Stopnie tej stupa są ośmioboczne z ośmioma bokami i ośmioma kątami.
  6. Stupa Kompletnego Zwycięstwa (Namgyal Chorten) – wybudowana w Vaisali przez lokalną ludność ku upamiętnieniu wydarzenia, gdy Shakyamuni Buddha zgodził się by przedłużyć swoje życie o trzy miesiące na prośbę upasaka Chunda. Ta stupa ma tylko trzy stopnie, które są okrągłe bez żadnych wzorów dekoracyjnych.
  7. Stupa Parinirvana (Nyangde Chorten) – wybudowana w Kusinagar przez lokalną ludność ku upamiętnieniu parinirvana Shakyamuni Buddha. Ta stupa nie ma stopni. Kopuła-waza w kształcie dzwonu spoczywa bezpośrednio na tronie, który symbolizuje najwyższe zaabsorbowanie Buddy w ostateczny stan samadhi.

 

RELIKWIE BUDDY

Według Mahaparinirvana Sutra, po parinirvana Shakyamuni Buddha, święte relikwie Bhagavan zostały podzielone na osiem równych części przez brahmina Drona i rozdzielone pomiędzy osiem grup wiernych, które obejmowały:

  1. Ajatasatru, król Magadha.
  2. Licchavis z Vaisali.
  3. Sakya z Kapilavastu.
  4. 4. Bulis z Allakappa.
  5. 5. Koliyas z Ramagrama.
  6. 6. Brahminów z Vethadipa.
  7. Malla z Pava.
  8. Malla z Kusinagar.

Następnie każda grupa wzniosła relikwiarz stupa nad świętymi relikwiami Błogosławionego i zorganizowała uroczystości upamiętniające z masywnymi ofiarowaniami. Urna świętych relikwii została oddana brahminowi Drona, który wybudował nad nią relikwiarz stupa. Kiedy Moriya z Pipphalivana usłyszeli, że Buddha odszedł, wysłali oni prośbę do Mallas z Kusinagar po cześć świętych relikwii, tak aby oni również mogli wybudować relikwiarz stupa w ich okręgu miejskim. Dano im część świętego popiołu, aby wybudować ich własny relikwiarz stupa.

Razem, było osiem stupa na relikwie, dziewiątq na urnę i dziesiątq na popioły. Dodatkowo jeden ząb jest czczony w niebie Trayastrimsa, jeden ząb w królestwie Kalingpa, a jeden ząb przez królów naga.

2 500 lat później, Król Asoka uzyskał część świętych relikwii od potomków Króla Ajatasatru, przyznana któremu część relikwii w cudowny sposób sama zwiększyła swoją ilość. Relikwie te zostały użyte do budowy 84 000 stupa na terenie królestwa Króla Asoka, które obejmowało większość terytorium dzisiejszych subkontynentu indyjskiego, Afganistanu, Pakistanu, Bangladeszu i Nepalu.

Inna część świętych relikwii ze Stupa Wieńca Lotosu wybudowanej przez Króla Ajatasatru została zaproszona do Tybetu w VIII wieku, aby konsekrować pierwszą stupę w Krainie Śniegu w Klasztorze Samye.

Sutra Wysublimowanego Złotego Światła opisuje znaczenie relikwii Buddy Shakyamuni w następujący sposób:

"Relikwie Buddy
Były tak małe i tak liczne jak ziarnka gorczycy.
Gdyby nie ciało z krwi i kości
Jak mogłoby by być możliwym pozostawienie relikwii
Dla dobra istot tego świata?"

W Sutra Cudów Objawiających się, umiejętne sposoby Buddy opisane są następująco:

„Umiejętności Buddy w doprowadzeniu do osiągnięcia dojrzałości przez istoty są nieograniczone,
Niektórzy są ujarzmieni przez jego odejście,
Niektórzy są ujarzmieni przez jego relikwie,
Podczas gdy inni osiągają dojrzałość przez szlachetne czynności Budowania stupa i świątyń.

Zgodnie z Mahaparinirvana Sutra, Shakyamuni Buddha dał bardzo jasne instrukcje o tym jak stupa powinna być budowana:

„Jego popioły mają zostać pochowane w stupa
Na skrzyżowaniu się czterech kierunków,
Nieporuszająca się oś koła
Miejsce oświecenia.”

Cztery kierunki reprezentują cztery ważne wydarzenia w życiu Shakyamuni Buddha:

Wschód ­– Narodziny Buddy w Lumbinil.
Południe – Oświecenie Buddy w Bodhgaya.
Zachód – Pierwsze nauczanie Buddy w Sarnath.
Północ – Nirvana Buddy w Kusinagar.

 

RÓŻNE RODZAJE STUPA

Istnieje wiele rodzajów stupa, które obejmują od cudownie samo-powstałych do stworzonych przez człowieka. Oto kilka głównych rodzajów:

  1. Spontanicznie Samo-Powstające Stupa – powstałe dzięki oświeconemu umysłowi Buddy.
  2. Niezrównane Stupa – powstałe dzięki oceanowi cnót Buddy.
  3. Stupa Błogosławieństwa – powstałe jako źródło błogosławieństw Buddy.
  4. Relikwiarze Stupa – zwierają relikwie, prochy, osobiste przedmioty takie jak szata i miska do jałmużny Buddy i innych spełnionych mistrzów.
  5. Upamiętniające Stupa – zbudowane ku upamiętnieniu ważnych wydarzeń w życiu Buddy i innych spełnionych mistrzów.
  6. Stupa Siddhis – powstałe dzięki duchowemu osiągnięciu spełnionych rishi.
  7. Symboliczne Stupa – zbudowane by podkreślić różne aspekty buddhadharma.
  8. Ochronne Stupa – zbudowane jako ochrona przed czterema mara śmierci, agregatami, skalaniem i deva wyniosłości.
  9. Kalachakra Stupa – zbudowane jako ochrona przed negatywnymi kosmicznymi wpływami.

Na zewnętrznym poziomie, wszechświat jaki znamy jest częścią jednej kolosalnej stupa z Górą Meru jako oś centralna. Na wewnętrznym poziomie, struktura naszego subtelnego ciała, nasze pięć agregatów ciała i umysłu, i całe nasze doświadczanie świata, powstaje również jako indywidualna stupa, która odzwierciedla i odpowiada dokładnie konfiguracji lokadhatu (jikten gyi kham).

Wraz z rozprzestrzenianiem się Buddyzmu na południe do Sri Lanka, Birmy, Tajlandii; na wschód do Chin, Japonii i Korei i w końcu do Nepalu, Tybetu i Mongolii, styl architektoniczny stupa rozwijał się przyjmując różnorodność budowli znanych kolektywnie jako pagoda. Dlatego Stupa nazywana jest tháp w Wietnamie, sūdǔpō lub w Chinach, sotoba lub w Japoni, t’ap w Korei i chorten w Tybecie.

Sporo korzyści może zostać zgromadzone dzięki zrozumieniu architektonicznego projektu stupa. Chorten, stupa stylu tybetańskiego, na przykład, wyewoluowała na znacznie różną strukturę od starożytnego ziemnego kopca stupa stylu indyjskiego, mimo to pozostaje w korelacji do tego jak uformowany jest wszechświat.

Chorten, które oznacza „pole ofiarowania” po tybetańsku, symbolizuje najwyższe atrybuty Buddy poprzez zewnętrzną konstrukcję i zbiór cennych przedmiotów, które są pochowane wewnątrz. Chorten jest zbudowany i darowany przez wiernych jako pole ofiarowani dla dharmakaya (chö ku) – absolutne ciało Buddy. Służy ono również jako punkt zogniskowania oddawania czci, któremu czyste ciało, czysta mowa i czysty umysł są ofiarowane przez wiernych by oddać cześć wszechobecnemu, wszechobejmującemu, tathagatagarbha – ostatecznej buddy natury umysłu – która istnieje we wszystkich istotach od czasów bez początku.

 

BUDOWA I SYMBOLICZNE ZNACZENIE STUPA

Stupa mogą występować w różnorodnych rozmiarach i kształtach, ale najpowszechniejsza struktura budowy zazwyczaj składa się z trzech części:

A. Część dolna stupa:

  • Kwadratowa podstawa fundamentu reprezentuje skrzyżowane nogi i tron lwa Buddy oraz stabilność elementu ziemi. Podstawa i tron stanowią zasadnicze początkowe wsparcie stupa. Oznaczają „Ścieżkę akumulacji” celem osiągnięcia wielkiego zasobu wartości i mądrości, które są niezbędne we wsparciu podróży ku oświeceniu. Jest to osiągnięte podążając przez trzy etapy:
  1. Medytując o trzech zastosowaniach rozwagi – dotyczących (1) nieczystości ciała; (2) odczuwania cierpienia; (3) nietrwałości świadomości; (4) wszystkie mentalne zjawiska mają naturę pustki.
  2. Medytując o zastosowaniu czterech przeciwstawnych mocach: (1) determinacja w uniknięciu generowania jakichkolwiek nieszlachetności, które nie powstały; (2) determinacja porzucenia jakichkolwiek nieszlachetności, która powstały; (3) determinacja w generowaniu wartości, które jeszcze nie powstały; (4) determinacja w uchronieniu każdej wartości, która powstała od degradacji i kultywowanie akumulowania większej ilości wartości.
  3. Medytacja o czterech stanach samadhi cudownej mocy przez skupienie na: (10) intencji osiągnięcia wolności od cierpienia; (2) staranności w osiąganiu wolności źródła cierpienia; (3) uwadze na pozostaniu w stanie wolnym od cierpienia; (4) zdolności rozeznania w antidotum dla osiągnięcia wolności od cierpienia.
  • Cztery stopnie stupa symbolizują sześć klas istot w rzeczywistości pożądania. Oznacza to „ścieżkę przygotowania” za pomocą, której „ścieżka akumulacji” jest połączona ze „ścieżką zrozumienia” poprzez cztery etapy. Pierwsze dwa etapy „ciepła” i „szczytu” są używane do rozwijania pięciu mocy wiary, staranności, uwagi, koncentracji i mądrości. Trzeci i czwarty etap „akceptacji” i „najwyższych atrybutów” przekształcają pięć mocy w pięć sił jak tylko przeciwne czynniki zostają pokonane. Cztery strony stopni oznaczają, że umysł na tym etapie nadal nie jest wolny od czterech konwencjonalnych sposobów postrzegania „istnienia”, „nieistnienia”, „istnienia i nieistnienia”, oprócz „ani istnienia ani nieistnienia”.

B. Środkowa część stupa:

  • Waza (bumpa) reprezentuje tors Buddy, płynność elementu wody i siedem czynników prowadzących do oświecenia – uwaga, zdolność rozróżniania zjawisk, staranność, altruistyczna radość, ustępliwość, samadhi, równowaga umysłu.
  • Niektóre stupa mogą mieć wgłębienie okienne na przodzie kopuły wazy, w którym posąg lub relikwie Buddy lub spełnionego mistrza są umieszczone.
  • Ta środkowa sferyczna kopuła symbolizuje siedemnaście poziomów rzeczywistości formy. Reprezentuje ona „ścieżkę zrozumienia” – pierwszą z trzynastu arya bodhisattva bhumi, których kulminacją jest osiągnięcie ostatecznego oświecenia. Wyraża ona dostrzeganie prawdziwej natury rzeczywistości taką jaka jest – pierwsze spojrzenie na „przedwieczną naturę” istot arya – poprzez zastosowanie koordynacji „nie pojęciowej mądrości” z „rozróżniającą świadomością”.
  • Pomiędzy sferyczną kopułą i stożkową wieżą znajduje się kwadratowe pudło nazywane Harmika, które reprezentuje oczy Buddy. Wyraża ona „ścieżkę medytacji”, która obejmuje od drugiego bhumi do dziesiątego bhumi poprzez osiągnięcie znajomości szlachetnych ośmiorakich ścieżek – właściwe postrzeganie, właściwa intencja, właściwa mowa, właściwe działanie, właściwy sposób utrzymania się, właściwy wysiłek, właściwa uwaga, właściwa koncentracja.

C.  Górna część stupa:

  • Stożkowa wieża reprezentuje koronę Buddy. Składa się z trzynastu zwężających się ku szczytowi pierścieni, które symbolizują witalność elementu ognia i trzynaście arya bodhisattva bhumi prowadzące do oświecenia.
  • Parasol reprezentuje spontaniczność elementu ognia, który odpiera wszelką negatywność.
  • Słońce i księżyc symbolizują odpowiednio umiejętne sposoby i mądrość. Reprezentują „ścieżkę braku dalszego uczenia się” – ostateczne przekroczenie dualności i wiedzy w rozpoznaniu niekonfrontacyjnej natury pustki.
  • Płomienisty klejnot na szczycie wieży reprezentuje najwyższe oświecenie – ostateczny stan nie-pojęciowej mądrości.
  • Stożkowa wieża wraz z ozdobami symbolizuje cztery poziomy rzeczywistości bez formy.

Cztery boki stupa symbolizują cztery niezmierności, dobroć pełną miłości, współczucie, altruistyczną radość i równowagę umysłu, jak również pięć rodzin Budda – Amitabha (zachód), Amoghasiddhi (północ), Akshobhya (wschód), Ratnasambhava (południe).

Umieszczone w samym środku stupa znajduje się specjalnie przygotowany drewniany pień zwany drzewem sił życiowych (sog shing). Spełnia on tę samą funkcję co centralny kanał subtelnej energii, która przepływa poprzez środek żyjącej istoty od korony do krocza i symbolizuje rodzinę Budda Vairocana. Reprezentuje również dharmadhatu – absolutną przestrzeń wszelkich zjawisk – poprzez cenne skarby, które są umieszczone wewnątrz.

 

BUDOWA STUPA ZGODNIE Z INSTRUKCJAMI BUDDY

Zgodnie z Dwoma Nieskazitelnymi Cyklami (Drimed Namnyi) metody budowy stupa w Tybecie wywodzą się z nauczań wyłożonych przez Shakyamuni Buddha w rzeczywistości ludzkiej i rzeczywistości niebiańskiej. Pomimo istnienia różnorodnego wyglądu zewnętrznego, konsekracja dla wnętrza stupa pozostaje identyczna do dzisiejszego dnia.

Tekst Drimed Namnyi podaje, że pewnego razu, brahmin Sergei Dawa, nie-buddyjski nauczyciel miał widzenie w wyniku medytacji, o tym, że umrze za siedem dni. Przerażony i bezsilny by zmienić swoje własne przeznaczenie, udał się do Shakyamuni Buddha po pomoc. Błogosławiony potwierdził jego obawy przedwczesnej śmierci i poinformował go, że dzięki jego zasobom negatywnej karmy, będzie się odradzał wielokrotnie w coraz to niższych rzeczywistościach, aż w końcu odrodzi się w rzeczywistościach piekielnych.

Ogarnięty szokiem, Sergei Dawa zwrócił się z prośba do Buddy o sposób na to by to nieuchronne nieszczęście się nie wydarzyło. Błogosławiony podał lokalizację stupa i powiedział, że jeśli naprawi, odremontuje i re-konsekruje tę stupa, wartości jakie zgromadzi będą wystarczające by wydłużyć jego życie i wyczerpać jego zasób negatywnej karmy, i kiedy jego obecne życie w końcu przeminie, odrodzi się on w czystej rzeczywistości błogosławieństwa. Sergei Dawa wziął tą radę do serca i użył wszystkich swoich możliwości by wyremontować i re-konsekrować tę stupa. Pobłogosławiony przekazem Buddy i umocniony staraniami swojego nieograniczonego wysiłku, Sergei Dawa był w stanie przywrócić zdrowie swojemu umierającemu ciału i żyć przez wiele następnych lat.

Na prośbę Bodhisattva Sarvanivaranaviskambhin (Dripa Namsel), dalsze omówienie zostało wykonane przez Buddę na temat wyboru lokalizacji, materiałów budulcowych, projektu, rytuałów, sposobu w jaki mandala, pisma, dharani (długie wersy mantra), tsa tsa (miniaturowa stupa), święte relikwie, cenne ofiary, powinny być przygotowane i w jaki sposób stupa powinna być konsekrowana i poświęcona.

Według Jamgön Kongtrul Lodrö Tayé, najważniejszymi tekstami do umieszczenia w stupa Kriyayogatantra (Odzer Drimed) – Tandra Nieskazitelnego Blasku – i pięć klas wielkich dharani (zung chen dé nga), które spełniają rolę relikwi dharmakaya (chökyi kü ringsel). Te sekretne teksy energetyzują i przekształcają stupa w absolutne ciało buddów. Pięcioma klasami wielkich dharani są: are:

  1. Ushnishavijaya (Tsuktor Namgyalma)
  2. Vimaloshnisha (Tsuktor Drimed)
  3. Guhyadhatu (Sangwa Ringsel)
  4. Bodhigarbhalamkaralaksha (Changchub Gyen Bum)
  5. Pratityasamutpadahrdaya (Tendrel Nyingpo)

Stupa, która została konsekrowana i energetyzowana przez relikwie dharmakaya nie jest już zbudowanym przez człowieka grobowcem, ale świętym bytem, który może darzyć błogosławieństwem i wzmacniać potencjał korzyści, przywrócić pozytywne uwarunkowania dla każdego kto funduje jej budowę, widzi ją, dotyka jej, okrąża ją lub słyszy powiew, który przelatuje wokół niej.

Istnieje legenda w Bodhgaya, która głosi, że podziemna kryształowa stupa istnieje pod drzewem bodhi – stupa o takiej mocy, że będzie wspierać i utrzyma to siedzenie vajra gdzie wszystkich 1000 Buddów tego eonu osiągnie oświecenie.

Pewne nauczania tantra twierdzą, że samo-powstająca stupa istniała na niebie ponad Bodhgaya w czasach Vipasyin Buddha (Sangyé Namzik) i Sikhin Buddha (Sangyé Tsuk Torchen), podczas gdy w czasach Kasyapa Buddha (Sangyé Ösung), który jest Buddą poprzedzającym Shakyamuni Buddha (Sangyé Shakya Thubpa), samo-powstająca stupa istniała pod ziemią.

Inna legenda w Kathmandu, głosi, że stupa istniała w tym samym miejscu co Swayambhunath Stupa poprzez okres, który trwał od Visvabhu Buddha (Sangyé Thamché Kyob), Krakucchanda Buddha (Sangyé Khorwa Jik), KanakamuniBuddha (Sangyé Sertub) do Kasyapa Buddha (Sangyé Ösung). Do dzisiejszego dnia, sylwetka oryginalnej stupa znana jest z tego, że 15 dnia szóstego miesiąca księżycowego pojawia się na niebie. Prawdziwe świadectwo na istnienie stupa na ziemi, w niebie i pod ziemią od czasów bez początku.